Szkoła Podstawowa w Niemczu

Logopeda

2017/2018

mgr Edyta Ostromęcka

Opieką logopedyczną w bieżącym roku szkolnym objęte zostały dzieci, u których stwierdzono wady wymowy po przeprowadzonych we wrześniu badaniach logopedycznych.


WAŻNE
W osiągnięciu efektów prowadzonej terapii logopedycznej z dziećmi niezbędna jest współpraca rodziców z logopedą. Po każdych zajęciach dzieci otrzymują wskazówki i ćwiczenia do domu. Codzienna, systematyczna praca z dzieckiem (10-15 minut) pozwoli utrwalić materiał i umożliwi logopedzie przejść do następnego etapu ćwiczeń. Ćwiczenia powinny przebiegać w atmosferze spokoju, zrozumienia trudności dziecka. Pośpiech i nerwowość utrudniają przyswajanie materiału. Dzieci należy chwalić nawet za minimalne osiągnięcia, co znacznie mobilizuje je do wysiłku i pozwala na osiągnięcie oczekiwanych efektów.
 Istotne jest rozpoczęcie terapii i korygowanie wad wymowy przed rozpoczęciem nauki w szkole, aby jak najlepiej przygotować dziecko do roli ucznia. Niwelowanie wad wymowy zapobiegnie trudnościom i niepowodzeniom szkolnym, bowiem dziecko źle mówiące najczęściej pisze z błędami, słabo czyta, przejawia zahamowania w swobodnym wypowiadaniu się.
Należy pamiętać, że rozwój mowy przebiega u dzieci w różnym tempie. Jedne mówią szybciej, inne wolniej. Niejednakowa jest też kolejność przyswajania przez dzieci głosek. Stopień rozwoju mowy zależy od wpływu środowiska oraz od psychofizycznego rozwoju dziecka. Mowa jest głównym środkiem porozumiewania się między ludźmi, a prawidłowy jej rozwój stanowi podstawę kształtowania się osobowości dziecka. Jeśli proces rozwoju mowy przebiega prawidłowo, dziecko prawidłowo myśli, rozwija swoje słownictwo, rozwija myślenie abstrakcyjne, prawidłowo stosuje zasady gramatyczne.

ETAPY ROZOWJU MOWY

WIEK DZIECKA

ARTYKULACJA GŁOSEK

Pierwsze miesiące życia – krzyk, głużenie

Powstają przypadkowe dźwięki.

Około 6 miesiąca życia –gaworzenie

Powtarzanie usłyszanych dźwięków.

Około 1 roku życia

Dziecko wymawia pierwsze wyrazy: mama, tata, baba, lala.

1-2 rok życia –

okres wyrazu

Dziecko używa prawie wszystkich samogłosek [a, o, u, i, y, e], oraz wymawia niektóre spółgłoski [p, b, m, t, d, n, k].

Pod koniec 2 roku życia pojawiają się wypowiedzi dwuwyrazowe.

2-3 rok życia –

okres zdania

Pojawiają się proste zdania.

Dziecko wymawia wszystkie samogłoski oraz następujące spółgłoski [p, pi, b, bi, m, mi, f, fi, w, wi, ś, ź, ć, dź, ń, ki, gi, k, g, h,  t, d, n, l]

Następuje znaczny przyrost ilościowy słów: od 300 w wieku 2 lat do 1000 w wieku 3 lat.

4 rok życia

Dziecko wymawia głoski [s, z, c, dz]

5-6 rok życia

Dziecko wymawia głoski [sz, ż, cz, dż, r]

7 rok życia

Dziecko ma utrwaloną poprawną wymowę wszystkich głosek oraz opanowaną technikę mówienia.

PRZYCZYNY WAD WYMOWY U DZIECI

1. Nieprawidłowa budowa anatomiczna aparatu mowy (języka, podniebienia, wady zgryzu, anomalie zębowe, skrócone wędzidełko podjęzykowe, przerost trzeciego migdałka).
2. Mała sprawność ruchowa narządów mowy, szczególnie języka (brak pionizacji języka) oraz warg, które nie są w stanie wykonać ruchów potrzebnych do wymówienia trudnych głosek.
3. Brak prawidłowego oddychania - u dzieci mających utrudnione oddychanie nosem, usta pozostają otwarte. Brak drożności jamy nosowo gardłowej może być spowodowany przewlekłymi przeziębieniami, katarami, przerostem trzeciego migdała lub skrzywieniem przegrody nosa i innymi anomaliami górnych dróg oddechowych.
4. Długotrwałe ssanie smoczka, palca, palców lub innych przedmiotów.
5. Nieprawidłowe karmienie sztuczne powoduje zaburzenie czynności fizjologicznych narządu żucia. Żuchwa ulega cofnięciu, wargi stają się wiotkie, usta otwarte a język wysuwa się między zęby.
6. Wady zgryzu, szczególnie jeśli jest to zgryz otwarty (np. u dzieci ssących palec). W takich przypadkach konieczna jest konsultacja z ortodontą, bowiem nieprawidłowe ułożenie języka przyczynia się do pogłębienia wady zgryzu i powoduje wadliwą wymowę.
7. Nieprawidłowa budowa i funkcjonowanie narządu słuchu (niedosłuch, wybiórcze upośledzenie słuchu).
8. Zaburzenie słuchu fonematycznego, umiejętności różnicowania dźwięków, ich analizy i syntezy.
9. Ignorowanie nieprawidłowej wymowy dziecka.
10. Naśladowanie nieprawidłowego wzorca mowy.
11. Brak zainteresowania mową innych ze strony dziecka (podłoże psychiczne).
12. Zaburzenia kinestezji artykulacyjnej (tzn. wzorców ułożeń narządów mownych, właściwych dla poszczególnych głosek).

WADY WYMOWY

Najczęściej występujące wśród uczniów:
sygmatyzm (seplenienie),
rotacyzm (reranie),
ubezdźwięcznianie.
Sygmatyzm (seplenienie) -  polega na nieprawidłowej artykulacji głosek dentalizowanych: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź.  Ze względu na  sposób wadliwej realizacji dźwięków wyróżniamy:
a)      mogisygmatyzm - rodzaj seplenienia charakteryzujący się opuszczaniem dźwięku lub dźwięków (np. szafa - afa, koza - koa, świnka – finka);
b)      parasygmatyzm - to rodzaj seplenienia polegający na zastępowaniu jednych głosek dentalizowanych przez inne, realizowane prawidłowo np.: głoska sz zastępowana przez s lub ś (np. zamiast szafa dziecko mówi safa, żaba - zaba, czekolada - cekolada);
c)      sygmatyzm właściwy - polega na zniekształcaniu spółgłosek detalizowanych [s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, ć, dź]. Wyróżniamy tu m.in.:
-        sygmatyzm międzyzębowy: występuje przy artykulacji głosek szeregu ciszącego [ś, ź, ć, dź] , syczącego [s, z, c, dz] lub szumiącego [sz, ż, cz, dż], (lub wszystkich szeregów jednocześnie) oraz głosek t,d,n - czubek języka wsuwa się między zęby w linii środkowej lub z boku, szczęka dolna jest opuszczona, co powoduje brak dentalizacji, brzmienie głosek jest tępe
Rotacyzm (reranie)  – polega na zaburzonej artykulacji głoski  r. Wyróżniamy:
a)      mogirotacyzm: charakteryzuje się opuszczaniem głoski r  w wyrazie (np: ryba - yba).;
b)      pararotacyzm: polega na zastępowaniu głoski r innymi głoskami wymawianymi prawidłowo l, j, rzadziej przez głoski d,n,u,w (np. rower - jowej, rower – lowel);
c)       rotacyzm właściwy: polega na deformacji głoski r, wyróżniamy tu m.in.:
- reranie języczkowe – tzw. francuskie, zamiast drgań czubka języka, drgania wykonywane są przez języczek znajdujący się na końcu podniebienia miękkiego.
- reranie międzyzębowe - polega na drganiu czubka języka wsuniętego między zęby.
Ubezdźwięcznianie (wymowa bezdźwięczna) wymawianie głosek dźwięcznych bezdźwięcznie, bez drgań wiązadeł głosowych. Zaburzeniom dźwięczności (częściowym lub całkowitym) może ulegać 13 par opozycji fonologicznych: b - p, bi - pi, d - t, g - k, gi - ki, dz - c, dż - cz, dź - ć, w - f, wi - fi, z - s, ż - sz, ź - ś (np. arbuz - arpus, bitwa - pitwa, daj - taj, granica - kranica, dzbanek - cpanek, dżdżownica - czczownica, towar - tofar).

12 PRZYKAZAŃ LOGOPEDYCZNYCH DLA RODZICÓW
(Leon Kaczmarek)
1. Narządy mowy dziecka kształtują się i zaczynają funkcjonować już w życiu płodowym. Są one ogromnie wrażliwe na wszystkie bodźce fizyczne i chemiczne, zarówno sprzyjające jak i szkodliwe.
2. Mowa otoczenia powinna być poprawna. Do dziecka trzeba mówić wolno, dokładnie i wyraźnie, trzeba zaniechać sztucznego spieszczania i używania tzw. języka dziecięcego.
3. Dziecko powinno reagować na aktywność uczuciową i słowną otoczenia. Z początku jest to uśmiech, ruch rączki, przegięcie ciała. Później następują reakcje głosowe. Gdy ich brak, trzeba koniecznie zbadać słuch dziecka, gdyż może on być osłabiony.
4. Absolutnie nie wolno krępować dziecka w reagowaniu na aktywność otoczenia.
5. Jeśli dziecko ma nieprawidłową budowę narządów mowy (rozszczep warg, dziąseł, podniebienia, zniekształcenia w układzie szczęk, uzębienia itp.), powinno się bezwzględnie pójść z nim do lekarza specjalisty: chirurga plastyka, ortodonty.
6. Dziecko leworęczne należy otoczyć specjalną opieką. W okresie kształtowania się mowy nie wolno zmuszać go do posługiwania się prawą ręką, gdyż mogą wystąpić zaburzenia mowy.
7. Kiedy dziecko samo zaczyna coraz więcej mówić nie wolno tej skłonności gasić np. obojętnością lub cierpką uwagą, bo wówczas dziecko zamyka się w sobie, staje się nieufne, niemieje.
8. Nie należy hamować żywiołowego pędu do mowy, trzeba wykorzystać ogromny ładunek uczuciowy, jaki dziecko wkłada w mowę.
9. Należy pilnie baczyć czy kształtowanie się mowy dziecka przebiega zgodnie z normą.
10. Od momentu zdobycia przez dziecko umiejętności mówienia zdaniami nie wolno bezustannie przeszkadzać mu przez ciągłe poprawianie i zmuszanie do poprawnego powtarzania, gdyż dziecko nabawi się kompleksu niższej wartości, straci zaufanie do otoczenia, przestanie mówić.
11. Dziecko trzyletnie monologuje, ale chce też rozmawiać z otoczeniem, zadaje mnóstwo pytań i przepada za opowiadaniami. Nie wolno lekceważyć tych faktów, gdyż pomaga to dziecku w wysławianiu się, w umiejętności wyrażania swych myśli i uczuć.
12. Jeśli mimo wszystko nie udało się zapobiec powstaniu defektów mowy, nie wolno opuszczać rąk. Powstające w Polsce coraz liczniejsze poradnie logopedyczne są w stanie pomóc dziecku, o ile rodzice i wychowawcy będą z nimi jak najściślej współpracować.

 

Ćwiczenia logopedyczne przeważnie rozpoczynają się od ćwiczeń oddechowych.
Ćwiczenia te mają zapobiegać mówieniu na wdechu, arytmii oddechowej. Dzieci często w czasie recytacji tekstu nie potrafią gospodarować oddechem ani zachować prawidłowego rytmu mowy. Najczęściej brakuje im powietrza, zacinają się, "połykają" końcówki wyrazów. Raz mówią głośniej, raz ciszej. Ćwiczenia oddechowe wydłużają fazę wydechową, regulują pracę przepony, pogłębiają oddech i pozwalają nim dowolnie gospodarować. Ćwiczenia wykonujemy systematycznie, ale nie długo. Dobieramy je w zależności od możliwości dziecka. Warunkiem prawidłowego wymawiania poszczególnych głosek jest m.in. sprawne działanie narządów mowy. Realizacja poszczególnych głosek wymaga różnego układu artykulacyjnego i różnej pracy mięśni. Dlatego narządy mowy trzeba ćwiczyć, by wypracować zręczne i celowe ruchy języka, warg i podniebienia. Ćwiczenia te mogą być prowadzone w formie zabawy, będą dużo bardziej atrakcyjne dla dzieci np. otwieramy szeroko buzię jak głodne pisklątko, czy też robimy różne miny jak małpka. Zaciskamy mocno wargi i nadymamy policzki robiąc balonik itp. A może dziecko wymyśli jakiś ruch warg lub języka, co uczyni naukę poprawnego mówienia świetną zabawą? Kolejne ćwiczenia dotyczą zaburzonych głosek, zgodnie z metodyką logopedyczną.

certyfikatlogo logowfzklasa  przyroda klawiaturkamala     logggo